Trong suốt chặng đường đã qua, cơ quan công tác dân tộc đạt được những thành tựu to lớn. Chính sách dân tộc được triển khai thực hiện nhất quán theo nguyên tắc: bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, trên tinh thần tôn trọng, giúp đỡ lẫn nhau cùng phát triển, hướng tới mục tiêu xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong mỗi giai đoạn lịch sử, chính sách dân tộc của Việt Nam luôn được bổ sung, sửa đổi, hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và sự phát triển của đất nước.

    Điểm qua nhiều dấu ấn đáng nhớ của lĩnh vực công tác dân tộc. Đảng ta đã ban hành nhiều chỉ thị, nghị quyết chuyên đề về công tác dân tộc như: Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 22-NQ/TW, ngày 27/11/1989 “Về một số chủ trương, chính sách lớn phát triển kinh tế - xã hội miền núi”; Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 12/3/2003 “Về công tác dân tộc”; Kết luận số 65-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX về công tác dân tộc trong tình hình mới…

    Thủ tướng Chính phủ ban hành nhiều văn bản pháp quy quan trọng về công tác dân tộc. Trong đó, đặc biệt là Chính phủ ban hành Nghị định số 05/2011/NĐ-CP ngày 14/1/2011 về công tác dân tộc. Đây là lần đầu tiên nước ta có Nghị định về công tác dân tộc. Ngày 10/10/2024, Chính phủ ban hành Nghị định số 127/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 05/2011/NĐ-CP ngày 14/01/2011 của Chính phủ về công tác dân tộc. Nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc, tạo thuận lợi trong triển khai, thực hiện, thụ hưởng chính sách dân tộc.

    Một trong những dấu ấn nữa phải kể đến, đó là cơ quan công tác dân tộc đã tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2011-2020. Văn bản pháp quy này đã đưa đến ý nghĩa to lớn, lần đầu tiên Việt Nam có Chiến lược công tác dân tộc. Gần đây nhất là Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, với mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp quan trọng.

    Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử, Quốc hội quyết định chính sách dân tộc theo Hiến pháp, với việc ban hành Nghị quyết số 88/2019/QH14 của Quốc hội phê duyệt Đề án Tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 - 2030; Nghị quyết số 120/2020/QH14 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021 – 2030. Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử, nước ta có Chương trình mục tiêu quốc gia dành riêng cho vùng đồng bào DTTS và miền núi, tạo cơ hội mới để vùng đồng bào DTTS phát huy nội lực, phát triển toàn diện, bền vững.

    Dấu mốc đặc biệt quan trọng, ngày 01/3/2025, Bộ Dân tộc và Tôn giáo được thành lập trên nền tảng Ủy ban Dân tộc tiếp nhận thêm chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy quản lý Nhà nước về tín ngưỡng tôn giáo từ Bộ Nội vụ, có ý nghĩa đặc biệt đối với công tác dân tộc và tôn giáo của Việt Nam. Sự kiện này không chỉ thể hiện tầm nhìn chiến lược và sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước đối với khối đại đoàn kết toàn dân tộc, mà còn mở ra một giai đoạn mới, hứa hẹn nhiều đột phá trong việc đồng bộ hóa các chính sách về dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo và nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước.

    Sau khi thành lập, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã tập trung xây dựng thể chế, chính sách, xây dựng thông tư, củng cố tổ chức bộ máy theo mô hình mới… Xử lý 28 vấn đề lớn từ công việc thường xuyên, đến những việc tồn đọng. Tăng cường kiểm tra giám sát, đơn giản hóa 72 thủ tục hành chính. Tăng cường phân cấp phân quyền, ủy quyền nhiều hơn, gần dân hơn… Đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2021-2030, giai đoạn I: từ năm 2021 đến năm 2025; Nỗ lực chủ trì, phối hợp để hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước; Tổ chức thành công Đại lễ VESAK Liên hợp quốc 2025, để lại nhiều dấu ấn…

    Trong Kỷ nguyên mới, Bộ Dân tộc và Tôn giáo thể hiện quyết tâm chính trị cao trong thực hiện nhiệm vụ, như phát biểu chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Lễ công bố nghị quyết của Quốc hội về thành lập Bộ Dân tộc và Tôn giáo: “Bộ Dân tộc và Tôn giáo phải là trung tâm, hình mẫu về đoàn kết và lan tỏa tinh thần đoàn kết, thống nhất, tạo động lực, cảm hứng cho sự phát triển bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc, tôn giáo…